close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • SPRAWY STANU CYWILNEGO

  • Wydział Konsularny Ambasady RP w Pekinie uprzejmie informuje, że dnia 1 marca 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 1741 z późn. zm.), która uchylła obecnie obowiązującą ustawę pod tym samym tytułem z dnia 29 września 1986 r.

     

    Nowa regulacja wprowadza liczne zmiany w zakresie spraw stanu cywilnego, w tym zmiany odnoszące się do sposobu ich załatwiania przez konsula. Ustawie towarzyszy rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 stycznia2015 r. w sprawie wzorów dokumentów wydawanych z zakresu rejestracji stanu cywilnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 194).

     

    Najistotniejszym novum wdrażanym przez ustawę będzie prowadzony przez MSW rejestr stanu cywilnego w postaci elektronicznej. Jego ustanowienie oznacza, że wszystkie zdarzenia z zakresu stanu cywilnego będą ewidencjonowane w systemie teleinformatycznym, a akty stanu cywilnego sporządzone przed wejściem w życie tej ustawy będą sukcesywnie przenoszone do tego systemu. Każdy kierownik urzędu stanu cywilnego (USC) w kraju będzie miał, za pośrednictwem systemu, wgląd we wszystkie akty stanu cywilnego w Polsce. Zatem wniosek o wydanie odpisu każdego aktu stanu cywilnego, bez względu na miejsce jego sporządzenia, a także wniosek o wydanie zaświadczenia o stanie cywilnym, lub zaświadczenia o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych będzie można złożyć w dowolnym USC w Polsce. Konsul nie będzie miał bezpośredniego dostępu do rejestru.

     

    Wraz z wejściem w życie regulacji do obrotu prawnego wchodzą nowe – od strony graficznej – odpisy aktów stany cywilnego. Ich walorem będą odpowiednie zabezpieczenia przed sfałszowaniem. Wprowadzenie nowych wzorów aktów stanu cywilnego pozostaje bez wpływu dla możliwości posługiwania się aktami wydanymi na podstawie dotychczasowych przepisów.

     

    I. Nowe prawo o aktach stanu cywilnego dopuszcza następujące czynności, wykonywane przez  wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego, w tym też za pośrednictwem konsula:

     

    1. Odmiejscowienie - tj. możliwość składania wniosku do wybranego kierownika urzędu stanu cywilnego (USC) w takich sprawach, jak, np.: wydanie odpisu aktu stanu cywilnego, wydanie zaświadczenia o stanie cywilnym, transkrypcja, etc.

     

     2. Rozszerzenie właściwości konsula w zakresie wydawania zaświadczeń stwierdzających, że zgodnie z prawem polskim można zawrzeć małżeństwo, - jeśli małżeństwo ma być zawarte poza granicami RP konsul będzie właściwy do wydania zaświadczenia dla każdego obywatela RP (art. 83 ust. 3), a nie jak dotychczas dla wąsko zdefiniowanej kategorii osób.

     

    3. Sporządzenia polskiego aktu stanu cywilnego na podstawie dokumentu zagranicznego (np. transkrypcja, odtworzenie, rejestracja) będzie dokonywał kierownik usc w drodze czynności materialno-technicznej (art. 105 ust. 1, art. 109 ust. 1, art. 113), zakończonej wydaniem odpisu zupełnego aktu stanu cywilnego. Decyzja administracyjna będzie wydawana wyłącznie w razie odmowy sporządzenia polskiego aktu.

     

    4. Zniesienie podstawy do żądania przez USC od strony zamieszkałej za granicą i załatwiającej sprawę za pośrednictwem konsula wskazania pełnomocnika do doręczeń w kraju (art. 12 ust. 1).

     

    5. Rozporządzenie wykonawcze do ustawy ustanawia obowiązujące wzory dokumentów z zakresu stanu cywilnego, w tym sporządzanych przez konsula protokołów i zaświadczeń, a także przyjmowanych zapewnień (art. 33).

     

    6. Ustawa wprowadza instytucję zaświadczenia o stanie cywilnym (art. 44 ust. 1 pkt. 3). Wzór zaświadczenia oraz wzór wniosku o jego wydanie jest określony w rozporządzeniu do ustawy. Zaświadczenie będzie wydawane przez kierownika USC. Konsulowie nie będą uprawnieni do wydawania takiego dokumentu. Będą jednak mogli pośredniczyć w ich wydobyciu z kraju.

     

    II. Rejestracja stanu cywilnego

     

    1. Nowością jest wyodrębnienie w rejestrze stanu cywilnego rejestru uznań ojcostwa (art. 19 ust. 2). Celem prowadzenia odrębnego rejestru dla uznań jest umożliwienie kierownikowi USC weryfikacji, czy oświadczenie o uznaniu (lub odmowa uznania) nie było wcześniej przyjęte w innym USC. Konsul, choć uprawniony do przyjmowania oświadczeń o uznaniu ojcostwa, nie będzie miał bezpośredniego dostępu do tego rejestru.

    2. Kierownik urzędu stanu cywilnego w kraju, który sporządził akt urodzenia będzie występował, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o nadanie numeru PESEL, który po nadaniu będzie zamieszczany w rejestrze stanu cywilnego (art. 20). Możliwość występowania przez kierownika USC o nadanie numeru PESEL dotyczy jednak wyłącznie sytuacji, kiedy akt urodzenia sporządzony jest w wyniku rejestracji zdarzenia po urodzeniu dziecka w Polsce (dot. dzieci obywateli polskich zamieszkujących na terytorium Polski oraz dzieci określonej kategorii cudzoziemców obowiązanych do posiadania numeru PESEL). Przeniesienie przez kierownika USC treści zagranicznego aktu urodzenia do rejestru w drodze transkrypcji, czy odtworzenia nie będzie miało skutku w postaci wystąpienia o nadanie numeru PESEL. Zasady nadawania numeru PESEL dla osób urodzonych za granicą pozostają bez zmian.

    3. Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy, na wniosek osoby, która przedkłada zagraniczny dokument stanu cywilnego (np. w celu transkrypcji), kierownik USC będzie mógł zwrócić ten dokument, po uprzednim sporządzeniu jego poświadczonej kopii, jeżeli wnioskodawca nie ma możliwości ponownego uzyskania tego dokumentu. Przepis ten wychodzi naprzeciw wszystkim tym osobom, w szczególności cudzoziemcom, które w swoich krajach nie mogą uzyskać kolejnego odpisu aktu stanu cywilnego.

    4. Ustawa rozstrzyga o zasadzie pisowni obcych nazw geograficznych i precyzuje, że nazwę miejscowości położonej poza granicami RP zamieszcza się w rejestrze w pisowni ustalonej przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP (art. 30 ust. 4). Oznacza to, że konsulowie przy dokonywaniu tłumaczeń zagranicznych aktów stanu cywilnego posługują się polskim nazewnictwem miejscowości ustalonym przez Komisję Standaryzacji (np. Pekin, pomimo, że w chińskim akcie urodzenia figuruje „Beijing”).

    5. Ustawa określa (art. 31), że w celu rejestracji stanu cywilnego dokumenty w języku obcym przedkłada się z urzędowym tłumaczeniem na język polski. Status tłumaczenia urzędowego w rozumieniu ustawy mają, poza tłumaczeniami sporządzonymi przez polskiego tłumacza przysięgłego, również tłumaczenia obcych tłumaczy przysięgłych (lecz tylko z EOG), tłumaczenia sporządzone przez polskiego konsula lub sporządzone przez tłumacza w państwie przyjmującym (a więc osobę zawodowo parającą się tłumaczeniem lub inną osobę) i poświadczone przez konsula. Ustawa wprowadza wprost możliwość tłumaczenia dwustopniowego przez konsula w przypadku dokumentów sporządzonych w językach rzadkich (art. 31 ust. 2 pkt 2). Ustawodawca dopuścił także jako tłumaczenia urzędowe przekłady dokonywane przez konsulów lub uprawomocnionych przedstawicieli dyplomatycznych państw obcych na terytorium RP, jeżeli w Polsce brak jest tłumacza przysięgłego danego języka obcego.

    6. Kierownicy USC będą mogli wydawać z rejestru stanu cywilnego odpisy aktów i zaświadczenia również w formie dokumentu elektronicznego.

    7. Art. 59 ustanawia zasady odnoszące się do wyboru imion dziecka. Dopuszczalne będzie wybranie imienia obcego oraz takiego, które nie wskazuje na płeć, lecz w powszechnym znaczeniu jest przypisane do danej płci. Utrzymana zostaje zasada, że dziecku będzie można nadać jedynie dwa imiona. Niemniej jednak w przypadku transkrypcji, przepisywane będą wszystkie imiona figurujące na zagranicznym akcie, nawet jeśli jest ich więcej niż dwa.

     

    III. Wydobycie dokumentu z rejestru stanu cywilnego w Polsce

     

    1.Wniosek o wydanie dokumentu z rejestru stanu cywilnego składa się do wybranego przez interesanta, a więc dowolnego kierownika USC (art. 44 ust. pkt. 5). W pozostałym zakresie zasady wydobycia dokumentów stanu cywilnego za pośrednictwem konsula nie ulegają zmianom. Krąg podmiotów uprawnionych do wnioskowania o wydobycie określa art. 45 ustawy.

    2.Wydobycie dokumentu z rejestru stanu cywilnego w formie elektronicznej będzie odbywało się bez pośrednictwa konsula.

    3. Wydobycie zaświadczenia o stanie cywilnym będzie następowało na wniosek złożony do wybranego kierownika USC. Wniosek należy sporządzić według wzoru przewidzianego w rozporządzeniu do ustawy. Zaświadczenie jest ważne przez okres sześciu miesięcy od daty sporządzenia (art. 44 ust. 4).

    4. Za czynności konsula związane z wydobyciem dokumentów z rejestru stanu cywilnego pobiera się opłatę konsularną według TOK 10.01.

     

    IV. Uznanie ojcostwa

     

    1. Stosowany wzór protokołu o uznaniu ojcostwa jest określony w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych. Protokół podpisują rodzice dziecka oraz konsul (art. 63 ust. 1) oraz, jeśli dziecko ukończyło 13 lat w protokole zamieszcza się jego podpis lub informację, że nie wyraziło zgody na zmianę nazwiska (art.63 ust.2 pkt 12).

    2. Konsul, który przyjął oświadczenia konieczne do uznania ojcostwa, przesyła niezwłocznie protokół kierownikowi urzędu stanu cywilnego właściwemu dla sporządzenia aktu urodzenia (art. 63 ust. 4).

    3. Jeżeli oświadczenie o uznaniu ojcostwa zostało złożone przed konsulem przed urodzeniem się dziecka, przekazuje on protokół kierownikowi urzędu stanu cywilnego właściwemu ze względu na miejsce sporządzenia aktu urodzenia matki dziecka lub kierownikowi urzędu stanu cywilnego właściwemu dla miasta stołecznego Warszawy, gdy rejestracja urodzenia matki nie nastąpiła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy ze względu na miejsce sporządzenia aktu urodzenia matki dziecka lub kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy dla miasta stołecznego Warszawy przekazuje protokół kierownikowi urzędu stanu cywilnego właściwemu do sporządzenia aktu urodzenia w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu urodzenia (art. 63 ust. 6).

    4. Oświadczenie o uznaniu ojcostwa podlega rejestracji w rejestrze uznań. Dokonuje jej kierownik USC stosownie do zasad określonych w art. 63 ust. 8.

    5. W przypadku przyjęcia oświadczenia o uznaniu ojcostwa przez konsula, konsul ma obowiązek wydać rodzicom pisemne zaświadczenie potwierdzające uznanie ojcostwa (art. 63. ust. 9). Wzór zaświadczenia jest określony w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych.

    6. Jeżeli konsul odmówił przyjęcia oświadczeń koniecznych do uznania ojcostwa (z uwagi na ich niedopuszczalność, gdyż np. toczy się postępowanie o ustalenie ojcostwa, czy zachodzi domniemanie ojcostwa męża matki lub też konsul powziął wątpliwość co do pochodzenia dziecka), powiadamia pisemnie matkę dziecka i mężczyznę, który twierdzi, że jest ojcem dziecka, w terminie 7 dni od dnia odmowy, o przyczynach odmowy i możliwości uznania ojcostwa przed sądem opiekuńczym (art. 64 ust. 1). Odmowa podlega rejestracji przez kierownika USC w rejestrze uznań. Właściwość miejscową kierownika USC w zakresie rejestracji odmowy uznania określa art. 64 ust. 3 ustawy.

    7. Za wszystkie czynności konsula związane z przyjęciem oświadczenia o uznaniu ojcostwa, włącznie z wydaniem zaświadczenia, o którym mowa w art. 63 ust. 9 pobiera się jedną opłatę konsularną według TOK 7.05.

     

    V. Małżeństwo

     

    1. Wzór zapewnienia, że nupturienci nie wiedzą o okolicznościach wyłączających zawarcie małżeństwa jest określony w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych. Zapewnienie będzie ważne przez 6 miesięcy od daty jego złożenia przez obie osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo (art. 76 ust. 9). W przypadku, kiedy nupturienci nie składają oświadczenia jednocześnie okres 6 miesięcy liczy się od dnia złożenia zapewnienia jako drugie, późniejsze.

    2. Wymóg przedstawiania odpowiednich aktów stanu cywilnego przez osoby zamierzające zawrzeć małżeństwo został utrzymany w procedurze zawarcia małżeństwa przed konsulem (a zniesiony przed kierownikiem USC) - art. 76 ust. 2.

    3. Ustawa precyzuje, że zezwolenie na zawarcie małżeństwa przed upływem miesiąca licząc od dnia złożenia zapewnienia, że nupturienci nie wiedzą o istnieniu okoliczności wyłączających zawarcie tego małżeństwa, musi nastąpić w formie pisemnej. Zgodnie z art. 76 ust. 10 zezwolenia udziela kierownik USC albo konsul.

    4. Obywatele RP, którzy przebywają za granicą i chcą zawrzeć związek małżeński przed kierownikiem USC w Polsce, składają zapewnienie konsulowi, który przekazuje je niezwłocznie wskazanemu kierownikowi USC w Polsce (konsul pobiera opłatę konsularną, na którą składają się dwie pozycje TOK, pierwsza za odebranie zapewnienia, a druga za przesłanie korespondencji do kraju drogą urzędową – TOK 10.05). Konsul może również przyjąć zapewnienie od cudzoziemca, który zamierza z obywatelem RP zawrzeć małżeństwo w Polsce – pod warunkiem przedstawienia przez cudzoziemca dokumentu stwierdzającego, że zgodnie z właściwym prawem może zawrzeć małżeństwo (art. 80 ustawy).

    5. Wprowadzona przez ustawę możliwość zawarcia związku małżeńskiego poza urzędem stanu cywilnego nie dotyczy małżeństw zawieranych przed konsulem. Konsul nie będzie miał możliwości (nawet wyjątkowo) przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński poza urzędem konsularnym (art. 85 ust. 4 i 5).

    6. Małżeństwo zawarte przed konsulem rejestruje kierownik USC właściwy dla miasta stołecznego Warszawy, do którego konsul przesyła protokół złożenia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński (art. 13 ust. 3). Uwzględniając, iż pozostałe dokumenty tj. zapewnienie i odpisy aktów stanu cywilnego składane przez nupturientów w procedurze poprzedzającej zawarcie małżeństwa stanowią akta zbiorowe w rozumieniu art.26 ust.1 Prasc, mogą być równocześnie przekazane wraz z protokołem.

    7. Zgodnie z art. 83 ust. 3, o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że zgodnie z polskim prawem można zawrzeć małżeństwo może wystąpić do konsula każdy obywatel polski (a nie jak dotychczas tylko wtedy kiedy nie miał miejsca zamieszkania w Polsce albo nie można ustalić jego ostatniego miejsca zamieszkania w Polsce albo wyjechał z Polski przed ukończeniem 16 roku życia i stale przebywa za granicą). Zaświadczenia będą wydawane na blankietach.

    8. Jeżeli konsul odmawia przyjęcia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński (albo wydania zaświadczenia, że zgodnie z polskim prawem można zawrzeć małżeństwo, pisemnie powiadamia o tej odmowie osobę, której to dotyczy. Osoba ta może w ciągu 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia wystąpić do sądu o rozstrzygnięcie, czy wskazane przyczyny odmowy uzasadniają odmowę dokonania czynności (art. 89 ust. 4). Pismo konsula winno zawierać stosowne pouczenie w tym zakresie.

     

    VI. Transkrypcja

     

    1. Ustawa uściśla na czym polega transkrypcja aktu stanu cywilnego (art. 104 ust. 2).

    2. Ustawa definiuję formę transkrypcji jako czynność materialno-techniczną (art. 105).

    3. Wniosek o transkrypcję będzie mógł zostać złożony również za pośrednictwem konsula. Wniosek o transkrypcję składa się do wybranego przez wnioskodawcę USC w Polsce (art. 106 ust. 4). Jednak późniejsze wnioski o wszelkie zmiany w treści aktu (sprostowanie, uzupełnienie) należy kierować do kierownika USC, który dany akt sporządził.

    4. Wniosek o dokonanie transkrypcji może złożyć osoba, której dotyczy zdarzenie podlegające transkrypcji lub inna osoba, która wykaże w tym interes prawny lub faktyczny (w przypadku transkrypcji aktu zgonu). Konsul nie może odmówić przyjęcia wniosku o transkrypcję, jeśli uzna, że pochodzi on od osoby nieuprawnionej. W takim przypadku jednak, w piśmie przewodnim przekazującym wniosek do USC, należy wskazać na wątpliwości co do kwalifikacji wnioskodawcy do występowania o dokonanie czynności.

    5. Ustawa wprowadza zasadę obowiązkowej transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego - jeżeli obywatel polski, którego dotyczy zagraniczny dokument stanu cywilnego posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub ubiega się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL (art. 104 ust. 5).

    6. Ustawa wprowadza nową instytucję „dostosowania pisowni do reguł pisowni polskiej” (art. 104 ust. 7) danych zawartych w zagranicznym dokumencie obywatela polskiego posługującego się również aktami stanu cywilnego sporządzonymi w RP. Dostosowania pisowni kierownik USC dokonuje na wyraźny wniosek osoby, której akt dotyczy i w związku z transkrypcją dokumentu zagranicznego. Dostosowanie odbywa się w formie czynności materialno-technicznej. Wniosek o dostosowanie pisowni musi być złożony jednocześnie z wnioskiem o dokonanie transkrypcji.

    7. Przy okazji wniosku o transkrypcję za pośrednictwem konsula zagranicznego aktu małżeństwa, małżonkowie mogą złożyć do protokołu przed konsulem oświadczenia o nazwisku noszonym po zawarciu małżeństwa oraz oświadczenie w sprawie nazwiska dzieci zrodzonego z tego małżeństwa (art. 106 ust. 4 i 5).

     

    VII. Przyjmowanie przez konsula innych oświadczeń w sprawie stanu cywilnego do protokołu

     

    Niezależnie od przyjmowania przez konsula oświadczeń koniecznych do uznania ojcostwa
    i oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński, konsul przyjmuje również do protokołu:

    1. Oświadczenia małżonków, że dziecko będzie nosiło takie samo nazwisko jakie nosi, albo nosiłoby ich wspólne dziecko - jeżeli matka lub ojciec małoletniego dziecka zawarli małżeństwo z osobą, która nie jest ojcem ani matką tego dziecka (art. 69 ust. 1). Konsul, który przyjął oświadczenia małżonków, że dziecko będzie nosiło takie samo nazwisko, jakie nosi albo nosiłoby ich wspólne dziecko, przesyła niezwłocznie protokół kierownikowi urzędu stanu cywilnego właściwemu do sporządzenia aktu urodzenia w celu dołączenia do aktu urodzenia wzmianki dodatkowej o nazwisku dziecka (art. 69 ust. 4);

    2. Oświadczenia rodziców o zmianie imienia lub imion dziecka zamieszczonych w akcie urodzenia w terminie 6 miesięcy od dnia jego sporządzenia (art. 70 ust. 1) - konsul, który przyjął oświadczenie rodziców dziecka o zmianie imienia lub imion dziecka zamieszczonych w akcie urodzenia, przesyła niezwłocznie protokół kierownikowi urzędu stanu cywilnego właściwemu do sporządzenia aktu urodzenia w celu dołączenia do aktu urodzenia wzmianki dodatkowej o zmianie imienia lub imion dziecka (art. 70 ust. 7);

    3. Oświadczenia o powrocie do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa (art. 90 ust. 1) - konsul, który przyjął oświadczenie o powrocie do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa, przesyła niezwłocznie protokół kierownikowi urzędu stanu cywilnego właściwemu do sporządzenia aktu małżeństwa w celu dołączenia do aktu małżeństwa wzmianki dodatkowej o nazwisku rozwiedzionego małżonka.

    Powyższe oświadczenia składane są do protokołu, którego wzór określa załącznik do rozporządzenia wydanego na podstawie art. 33 ustawy.

    Za czynności, o których mowa powyżej pobiera się opłatę konsularną:

    - według TOK 7.06 za czynności, o których mowa w pkt. 1 i 3,

    - według TOK 7.07 za czynność, o której mowa w pkt. 2.

     

    VIII. Zmiana innych ustaw

     

    Ustawa zmienia szereg innych ustaw, między innymi:

    1. ustawę z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodziny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788, z późn. zm.) formalizując treść przysięgi małżeńskiej (art. 115 ust. 2);

    2. ustawę z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) zmieniając art. 581 odnoszący się do uznania ojcostwa;

    3. ustawę o funkcjach konsulów (Dz. U. z 2002 r. Nr 2015, poz. 1823 z późn. zm.) modyfikując art. 26;

    4. ustawę z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. Nr. 220, poz. 1414) umożliwiając za pośrednictwem konsula złożenie wniosku o zmianę imienia i nazwiska (a nie jak do tej pory wyłącznie nazwiska) oraz wprowadzając rezygnację z konieczności przedstawiania przez wnioskującego odpisów aktów stanu cywilnego.

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: