close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • POLONIA I POLACY W CHINACH

  • POLONIA I POLACY W CHINACH
    historia, pochodzenie, struktura, sytuacja społeczna, liczebność

     

         W XVII w. i pierwszej połowie XVIII w. działali w Chinach polscy misjonarze jezuici (A. Rudomina, J. Smogulecki, M. Boym, W. Męciński). W XIX w. docierali tu polscy podróżnicy i badacze (J. Sz. Kowalewski, B. Grąbczewski, R. Zakrzewski, K. Bohdanowicz). W latach 1897 - 1949 miejscem zamieszkania wielu Polaków była Mandżuria (obecnie prowincja Heilongjiang). Budowa Kolei Wschodniochińskiej, służba w armii carskiej oraz inne zawieruchy dziejowe sprawiły, że na przełomie XIX i XX wieku w Harbinie zamieszkała kilkutysięczna kolonia polska. Ocenia się, iż ok. 7 tys. polskich inżynierów, techników, robotników pracowało przy budowie Kolei Wschodniochińskiej w latach 1897 - 1903. Spora grupa Polaków służących w wojsku rosyjskim znalazła się w Mandżurii podczas wojny rosyjsko - japońskiej w latach 1904 - 1905. Po 1917 r. zaczęli napływać Polacy, jeńcy z byłej armii austrowęgierskiej oraz uciekinierzy z Rosji. Głównym ośrodkiem osiedlania się był Harbin. Działały tu polskie organizacje społeczno-kulturalne, szkoły, harcerstwo i Kościół. W 1907 r. założono Stowarzyszenie Gospoda Polska, w 1922 r. Towarzystwo Badania Mandżurii, a w 1930 r. Polskie Koło Wschodnioznawcze. Życie kulturalne Polonii skupiało się wokół Gimnazjum im. H. Sienkiewicza działające w latach 1915 1944 oraz wydawanej prasy (m.in. Listy Polskie z Dalekiego Wschodu, Polski Kurier Wieczorny Dalekiego Wschodu, Przegląd, Listy Harbińskie, Ojczyzna). Aktywnymi działaczami społeczno-kulturalnymi Polonii byli K. Grochowski, E. Banasiński, M. Koźmian, W. Piotrowski, K. Symonolewicz.

        Polska społeczność miała duży wpływ na rozwój miasta. Polacy odegrali wielką rolę w sferze kulturalnej i gospodarczej Harbinu. Według miejscowych opinii Polacy do Chin sprowadzili między innymi piwo, bowiem właśnie w Harbinie powstał pierwszy w Państwie Środka browar.
       
       Od 1924 w wyniku porozumienia radziecko-chińskiego (pracownikami Kolei Wschodniochińskiej mogli być jedynie obywatele chińscy lub radzieccy) rozpoczęła się liczna reemigracja Polaków najpierw do Rosji i dalej powrót do Polski. Ocenia się, iż  na początku lat 30-tych XX w.  przebywało w Mandżurii ok. 5 tys. Polaków, natomiast w 1934 r. ok. 3 tys. a w 1935 r. 1250. W czasie II wojny światowej Polacy brali udział w antyjapońskim ruchu oporu, przyczynili się do wyzwolenia Harbinu w 1945 r. W 1949 r.  po proklamowaniu Chińskiej Republiki Ludowej, rząd polski zorganizował ewakuację ok. tysiąca osób do kraju. W latach 60-tych XX w. w Chinach przebywało jeszcze ok. 100 Polaków. Ostatni przedstawiciel wywodzącej się z okresu przedwojennego Polonii harbińskiej, opuścił Chiny w 1992 r.
    Polecamy książki na temat Polaków w Chinach:

    - Marek Cabanowski,Tajemnice Mandżurii. Polacy w Harbinie, Muzeum Niepodległości, Warszawa 1993;

    - Marian Kałuski, Polacy w Chinach, PAX, Warszawa, 2001.
        W Chińskiej Republice Ludowej aktualnie nie ma osób polskiego pochodzenia, posiadających obywatelstwo chińskie. Nie ma również obywateli polskich legitymujących się stałym pobytem na terenie ChRL, a więc osób, które można określić jako „Polonia". W okręgu należącym do Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Pekinie wg. obliczeń szacunkowych przebywa czasowo około 250-300 obywateli polskich. Według danych miejscowych władz liczba obywateli polskich posiadających zezwolenie na pobyt w ChRL do dnia 31 grudnia 2010 r. wynosiła  ok. 700 osób i od kilku lat utrzymuje się na podobnym poziomie. Polacy zamieszkują głównie w Pekinie, Szanghaju  i Kantonie, a także Tianjinie i Chengdu. Obecnie w Pekinie według danych oficjalnych zezwolenie na pobyt stały posiadają 102 osoby. ( w 2007 r. 147 osób). Stan osobowy środowiska polskiego zamieszkującego w Chinach jest płynny, gdyż w większości przypadków pobyt Polaków wiąże się z pracą kontraktową, głównie w korporacjach międzynarodowych. Kontrakty te zwykle zawierane są na okres 2 - 4  lat. Po upływie kontraktów większość z nich pozostawała w macierzystych zakładach pracy na kontraktach lokalnych lub zakładała własne firmy. Do tego trzeba doliczyć grupę ok. 40 studentów, przebywających w ChRL na rocznych stypendiach, w ramach wymiany międzyrządowej.
        Na terenie Chińskiej Republiki Ludowej nie działa żadna organizacja typu polonijnego. Polacy mieszkający w Pekinie starają się spotykać cyklicznie, raz w miesiącu, w różnych miejscach Pekinu, w tym także na terenie Domu Społecznego Ambasady.
        Wydział Konsularny Ambasady RP w Pekinie w ramach działań na rzecz integracji środowiska polskiego, umacniania jego więzi z Polską oraz zapewnienia Polakom cyklicznego kontaktu z placówką jest stale zaangażowany w wydarzenia i przedsięwzięcia z udziałem Polonii. Systematycznie podejmuje działania mające na celu skonsolidowanie Polaków mieszkających w Chinach. Obywatele RP mieszkający w Pekinie są regularnie zapraszani na wszystkie imprezy kulturalne oraz narodowe przyjęcia organizowane przez Ambasadę, co stanowi okazję do integracji. Ponadto osoby te są włączane w realizację zadań placówki przy okazji organizowania wyborów przez konsula.
        Społeczność polska funkcjonuje jedynie w nieformalnej, „towarzyskiej" formule. Podstawą prawną pobytu tych osób jest „residence permit" i odnawiane regularnie wizy chińskie (jedynie kilkanaście osób posiada roczne prawo pobytu). Miejscowe uregulowania prawne nie umożliwiają cudzoziemcom osiedlania się na stałe w Chinach. Możliwy jest jedynie pobyt na podstawie zezwolenia udzielanego przez miejscowe władze tzw. residence permit. Zezwolenie to jest ważne najwyżej jeden rok i może być wydane w związku z konkretnym celem pobytu (praca, nauka, powody rodzinne).

    Oświata polonijna

        Na terenie Ambasady RP w Pekinie działa Szkolny Punkt Konsultacyjny do którego uczęszczają na lekcje dzieci pracowników Ambasady a także dzieci Polaków mieszkających w Pekinie. Punkt obejmuje obecnie łącznie 30 dzieci i młodzieży uczących się według programu szkoły podstawowej (22 uczniów), gimnazjum  (6 uczniów) i liceum (2 uczniów). Punkt Konsultacyjny przy braku innego systemu wspierania nauczania polskiego, stanowi jedyną możliwość prowadzenie kształcenia dzieci obywateli polskich w Chinach. Punkt Konsultacyjny znajduje się w odremontowanych i dobrze wyposażonych pomieszczeniach Domu Społecznego.
    Opieka nad miejscami pamięci narodowej

        W Pekinie, znajdują się dwa groby obywateli polskich, nad którymi Wydział Konsularny sprawuje opiekę. Tradycyjnie też w dniu Wszystkich Świętych na cmentarzu dla osób zasłużonych „Babaoshan" w Pekinie organizowana jest ceremonia złożenia wiązanek kwiatów na grobach tragicznie zmarłych Polaków: śp. ppłk LWP  Włodzimierza Sasina ur. w 1918 roku, Attache Wojskowego w Chinach i Korei, zmarłego tragicznie 10 września 1951 r.  w Korei oraz śp. Jeremiego Starca ur. w 1919 roku, korespondenta PAP  (zginął w wypadku lotniczym 11 kwietnia 1955 r. na trasie Hongkong - Indie. Pochowany  w zbiorowej mogile). W tych uroczystościach biorą udział pracownicy Ambasady, Attachatu Wojskowego oraz przedstawiciele Polaków mieszkających w Pekinie.
        Polskie groby znajdują się także w Harbinie (prowincja Heilongjiang). Znaleziono dziewięć grobów Polaków, w tym jedną mogiłę zbiorową obejmującą przeniesione szczątki Polaków zmarłych w Harbinie w latach 1898-1984. Polskie groby znajdujące się w części prawosławnej nowego cmentarza miejskiego w Harbinie są tradycyjnie odwiedzane dniu Wszystkich Świętych przez konsula i grupę studentów polskich, którzy  składają wiązanki kwiatów i zapalają znicze.

        Z uzyskanych informacji od dyrekcji cmentarza oraz przedstawicieli Kościoła Prawosławnego w Harbinie, wynika, że nikt z rodzin zmarłych osób od dziesiątków lat nie interesuje się grobami. W Harbinie nie mieszka także żaden obywatel polski.

     

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: